6.Derece Haya

İbn-i Mes'uddan rivayet edilen bir hadis-i şerifte Resûlullah efendimizin şöyle buyuruyor:

"Ey Ashabım! Hakk'ın hayâsıyla Allah'a karşı haya ediniz. Ashabı Resûlüllah'a şöyle cevap verdiler: "Yâ Resûlallah biz hepimiz Allah'tan haya ediyoruz. Bunun üzerine Resûlullah efendimiz(sav) şöyle mukabelede bulundu: "Haya bu değildir. Zira hakkıyla haya eden kimse başını, her türlü belânın başı olan hevâsından koruyabilen kimsedir. Ve dahi namusunu haramdan alıkoyan kimsedir. Ölüm denilince, vücudunun ne kadar geçici olduğunu anlayabilen ve âhiret denildiğinde dünya zînetlerini terkeden kimsedir. Kim bunları hakkıyla yerine getirirse o kimse haya etmiş olur."

İbn-i Mes'ud'dan rivayet edilen bir diğer hadis-i şerifte Resûlullah efendimiz(sav) şöyle buyurmuştur:

"Haya etmezsen istediğini yap". Yani Hakk'tan ve halktan utanmayan herşeyi yapmakta mazurdur. Mazur derken o kimse insanlıktan çıkıyor demektir. Sâlik'e lâzım olan da Allah'tan haya etmek ve insanlıktan da çıkmamaktır. Hadis-i şerifteki "istediğini yap" ifadesi tehdid içindir. Yani "eğer hevâna uymakta ısrarlıysan, cehennem seni bekliyor" demektir. Neticede yine zararlı olacak sensin.

Haya, murakabe ehlinin sıfatıdır. Murakabe ehli Rabb'lerini heryerde müşahede ederler. Ve amellerini ihsan mefhumu üzere yaparlar. İhsan ise, görmediği halde, Allah'ı görüyormuşçasına ona ibadet etmektir, ihsanın, haya ile mezcedilmesi ise mü'minin üzerine vaciptir. Hakk'ın istediği haya ise budur. Kulun, Rabbine karşı tekzib edici bir vaziyetten kendisini kurtarmasıdır. Allah'tan gelen herşeyi tasdik edip en yüksek mertebelere ulaşmasıdır.

Nitekim bir hadis-i şerifte Resûlullah efendimiz(sav) şöyle buyurmuşlardır:

"Allah u Teâlâ kıyamet gününde yaşlı bir kimseye şöyle seslenecek: Ey kulum neden şöyle şöyle amel ettin? O yaşlı kimse şöyle cevap verecek: Ya Rabbi ben öyle amel etmedim. Allah u Teâlâ (cc)bunun üzerine meleklere, "Onu cennete götürünüz" buyuracak. Bunun üzerine Melekler: Ey Rabbimiz bu kimse söylediğin kötü amelleri işlemesine rağmen neden yüzüne vurmadın? diye soracaklar. Bunun üzerine Allah u Teâlâ, o ihtiyarın hatasını yüzüne vurmadan haya ettim buyuracak."

Cenab-ı Allah(cc) pîr olanları dahi tekzib etmez. Kula da gereken Allah'ın(cc) bu güzel hüsnüne layık olmaktır.

Resûlullah(sav) efendimiz bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyuruyor:

"Haya imandandır." Hayanın hepsi hayırdır. Allah herşeyin en iyisini bilir.