Hürrem Paşa

Klâsik Osmanlı devri eserlerinden olan Hürrem Paşa Türbesi, müzenin ön bahçesinin güney-batısında, Matbâh'ın ise kuzey-doğu bitişiğindedir. Dış yüzeyi sarımtırak renkli gödene taşı ile yapılmıştır.
Türbe sekiz köşelidir. Yukarısı da sekiz köşeli bir tambur ile çevrilmiştir. Tamburun hemen üzerinden başlayan kubbenin üzeri, kurşunla kaplanmıştır. Türbenin yan duvarlarına yapılan dikdörtgen çerçeveler, binaya daha güzel bir görünüm vermiştir.

Türbenin kapısı kuzeydedir. Kapının önüne, dört sivri kemer üzerine basan bir küçük kubbeli mekân, siperlik olarak yapılmıştır, Siperliğin önünde yer alan iki mermer sütun üzerine konulan sütun başlıkları, baklava biçiminde beyaz ve kırmızı renkli taşlarla yapılmıştır.

Türbenin iki kanatlı ahşap kapısı kuzeydedir. Kapının söveleri ve basık kemeri, koyu renk mermerden yapılmış olup girişin altındadır.

Türbe içeride de sekiz köşelidir. Türbenin sekiz köşesinden önce baklava biçimli pandantiflere, oradan da daire şeklindeki kubbe kasnağına geçilir. En yukarıda ise kurşun kaplanmış kubbe yer alır.

Türbenin doğu-batı ve güney yönlerinde birer adet ahşap penceresi varken, bu pencerelerden batı yönünde olanı, Matbah yapılırken iptal edilmiştir.

Türbenin içinde iki adet mermer sanduka bulunmaktadır. Birinci sandukada sarıklı güzel işlenilmiş bir baştaşı vardır. Sanduka Hürrem Paşaya aittir. Sandukanın dört tarafında "Hadis-i Şeriften ibarelere, "Ayet-i Kerimelere" ve "Gülistandan alınmış farsça beyitlere" yer verilmiştir.

ikinci sanduka Kanûnî'nin Ümerâlarından Hacı Bey'e (0.1553) aittir. Sandukasının üzerinde "Âyetü'l-Kursî ve ihlâs Suresi" yazılıdır.

Türbenin kitabesi arapçadır. Beyaz ve koyu mermer ile yapılmış, basık kemerin üzerindeki çerçeve içerisinde ve iki satır halindedir. Arapça kitabenin Türkçesi şöyledir:

"Bu binayı Sultan Selim Hân oğlu Sultan Süleyman Hânın-Allah ömürlerini korkusuzluk ve emniyet içinde uzun etsin- devletli günlerinde büyük vezir ve ululanmış olan ibrahim Paşa- Allah nimetlerle ikbalini uzun etsin- Hak taâlânın rahmetine muhtaç, şehit Hürrem'in ruhu için 934 yılında yaptı."

Hürrem Paşa, İskender Paşa'nın oğludur. Karaman Beylerbeyi iken. Kayseri yakınlarında Kurşunlubeli Boğazı civarında şehit olmuştur.
Hürrem Paşa