Fi-Hi Mafih

Bu eser Mevlâna'nın çeşitli meclislerde yaptığı sohbetlerin bir tutanağıdır. Bazılarının sohbet esnasına, bazılarının sonradan müritleri veya bizzat oğlu Sultan Veled tarafından yazıldığı sanılıyor. Eser altmıştan fazla fasıldan oluşur.

Bu eser yine Mevlâna'nın eşsiz söz söyleme kudretinin eseridir. Mensur bir eser olmakla birlikte son derece veciz bir dil kullanılmıştır. Fihi Mafih'in kelime karşılığı "İçin içindekiler"dir. Genelde Mevlâna'nın eserleri hep bir başkası tarafından kaleme alınmakla birlikte isimlerini kendisi koymaktadır. Toplumsal ihtiyaçlara cevap veren konular mevzu alınır. Çoğu zaman şahsına iletilen sorular çerçevesinde mevzu gelişir. Fihi Mafih bu yönüyle devrin sosyal yapısının, tarihi şartlarının, düşünce ortamının bir analizidir.

Mesnevi'deki zengin malzeme, Fihi Mafih'te de kullanılır. Kur'an ve hadisler temel alınarak kıssalar, hikayeler manzum parçalar, nüktelerle anlatım canlı ve akıcı kılınır. Mesnevi'deki ve Divan-ı Kebir'deki coşkun, lirik, çağrışımların peşinden giden anlatım Fihi Mafih'te pek yoktur. Konular derli toplu, açık ve öğretici bir anlatımla verilir. Mevlâna burada tam bir öğretmen, hoca edasıyla, konuları enine boyuna öğrencilerinin sindirmesi, söylenenleri herkesin anlaması için tane tane anlatmaktadır.